Cẩm nang
Khi nào là lúc phù hợp để sống trong cơ sở dành cho người cao tuổi? Dấu hiệu mà gia đình thường nhận ra
Hiếm khi có một khoảnh khắc thật “rõ ràng” khiến cả gia đình biết rằng đã đến lúc cân nhắc sống trong cơ sở dành cho người cao tuổi. Thường thì ý nghĩ này lớn dần theo thời gian: khi bạn nhận thấy bố/mẹ có thể muốn cuộc sống nhẹ nhàng hơn, có thêm bạn bè/người đồng hành, và bớt gánh nặng các công việc hằng ngày khi sống một mình.
Không có một thời điểm phù hợp duy nhất
Nhiều gia đình mong muốn có một câu trả lời thật rõ ràng, nhưng thực tế thường diễn ra dần dần. Bố/mẹ của bạn có thể vẫn làm được rất nhiều việc tốt, nhưng cũng đồng thời cảm thấy mệt hơn khi nấu ăn, dọn dẹp, lái xe, hoặc cố gắng xoay xở để căn nhà luôn ổn thỏa. Điều đó không có nghĩa là có gì đó sai. Có thể đơn giản là giai đoạn này của cuộc đời cần một kiểu hỗ trợ và sự gắn kết cộng đồng khác.
Với một số gia đình, câu hỏi không phải là “Mẹ/Bố có thể ở nhà không?” mà là “Điều gì giúp họ tận hưởng cuộc sống hằng ngày tốt hơn?” Sống trong cơ sở dành cho người cao tuổi có thể là một lựa chọn lối sống tích cực. Đó có thể là những bữa ăn cùng hàng xóm, các hoạt động, phương tiện đưa đón, ít phải chăm lo việc nhà hơn, và nhiều tự do hơn để dành thời gian cho những phần trong cuộc sống mà bố/mẹ vẫn thích.
Nhiều gia đình chăm sóc bố/mẹ tại nhà trước tiên, và điều đó thật đáng quý. Ở nhà có thể là lựa chọn phù hợp trong một thời gian. Tuy nhiên, nếu việc ở nhà bắt đầu thấy cô đơn hơn, mệt mỏi hơn, hoặc khó xoay xở hơn, thì một cộng đồng cũng có thể là bước tiếp theo tốt đẹp.
- Thay đổi dần dần vẫn là một sự thay đổi thật sự
- Lên kế hoạch trước thường bình tĩnh hơn là chờ đến lúc “gặp chuyện”
- Mục tiêu là chất lượng cuộc sống, không phải áp lực
- Sở thích của bố/mẹ quan trọng nhất
Những dấu hiệu gia đình thường nhận ra
Thường những dấu hiệu đầu tiên là vấn đề thực tế. Căn nhà ngày càng khó duy trì, việc mua đồ tạp hóa cũng không còn dễ để mang về. Bữa ăn trở nên đơn giản hơn hoặc thậm chí bị bỏ qua. Việc lái xe bắt đầu khiến người ta thấy căng thẳng, đặc biệt là vào ban đêm hoặc khi thời tiết xấu. Những việc nhỏ cũng cần nhiều năng lượng hơn trước.
Những thay đổi về mặt xã hội cũng quan trọng. Một bố/mẹ trước đây từng thích được thăm viếng, sinh hoạt nơi thờ phượng, tham gia câu lạc bộ hoặc đi ra ngoài thường xuyên, giờ có thể dành nhiều thời gian hơn một mình. Bạn bè có thể đã chuyển đi, ngừng lái xe, hoặc ít còn sẵn sàng gặp gỡ. Kể cả một người rất độc lập, vẫn có thể dần trở nên cô lập một cách âm thầm nếu việc ra khỏi nhà trở nên quá nặng nề.
Đôi khi gia đình còn nhận thấy các thói quen không còn đều đặn. Việc thanh toán hóa đơn, đặt lịch hẹn, giặt đồ hoặc uống thuốc có thể khó được sắp xếp gọn gàng hơn. Những thay đổi này không định nghĩa con người của bố/mẹ bạn. Chúng chỉ là những “tín hiệu” rằng cuộc sống hằng ngày có thể sẽ trôi chảy hơn ở một nơi nơi đã có sẵn bữa ăn, hoạt động và một số hỗ trợ cần thiết.
- Việc chăm lo nhà cửa bắt đầu quá sức
- Nấu ăn và việc chạy việc vặt ngày càng khó khăn
- Ít lái xe hơn có thể đồng nghĩa với việc gặp người khác cũng ít hơn
- Bố/mẹ có vẻ chán nản, cô đơn hoặc ít hòa nhập hơn
- Thói quen hằng ngày trở nên khó quản lý hơn
Cách suy nghĩ về việc ở nhà hay sống trong cộng đồng
Một câu hỏi tốt để bắt đầu là: “Ở đâu thì bố/mẹ dường như giống chính họ nhất?” Một số người thật sự cảm thấy hạnh phúc khi ở nhà, có gia đình ở gần và có những thói quen quen thuộc. Những người khác lại bắt đầu cảm thấy bị giới hạn, nhất là khi trong nhà có cầu thang, nhiều việc vặt phải làm, hoặc ít cơ hội gặp gỡ người khác.
Sống trong cơ sở dành cho người cao tuổi không phải là một khái niệm duy nhất. Sống độc lập (Independent living) thường có nghĩa là bố/mẹ có căn hộ riêng trong một cộng đồng, có bữa ăn, hoạt động và ít trách nhiệm chăm lo việc nhà hơn. Chăm sóc hỗ trợ (Assisted living) thì tương tự, nhưng có thêm sự hỗ trợ hằng ngày cho những việc như mặc quần áo, tắm rửa và thuốc men. Một số gia đình cũng xem xét cộng đồng “chăm sóc liên tục” (continuing-care), nơi bố/mẹ có thể ở trong cùng một cộng đồng lớn khi nhu cầu thay đổi theo thời gian.
Có thể giúp bạn so sánh trải nghiệm hằng ngày thực tế, chứ không chỉ nhìn vào địa chỉ. Ở nhà, ai sẽ lo bữa ăn, đưa đón, dọn dẹp và kết nối xã hội? Ở trong cộng đồng, bố/mẹ sẽ nhận được gì, và có thể sẽ nhớ điều gì? Nhìn từ cả hai phía một cách bình tĩnh thường giúp quyết định rõ ràng hơn.
- Hãy nghĩ về cuộc sống hằng ngày, không chỉ địa điểm
- So sánh việc nhà, bữa ăn, việc di chuyển và thời gian gặp gỡ xã hội
- Các cộng đồng khác nhau phù hợp với những tính cách khác nhau
- Lựa chọn tốt nhất hỗ trợ sự phẩm giá và tính độc lập
Vì sao lên kế hoạch trước có thể làm mọi thứ dễ hơn
Lên kế hoạch sớm không có nghĩa là bạn phải chuyển đi ngay. Điều này chỉ giúp gia đình có thời gian để tìm hiểu, trò chuyện và đi thăm mà không cần gấp gáp. Việc này đặc biệt hữu ích nếu bố/mẹ thích suy nghĩ kỹ trước, muốn mời người thân cùng tham gia, hoặc thích được trò chuyện bằng ngôn ngữ mà họ cảm thấy thoải mái nhất.
Khi gia đình lên kế hoạch sớm, bạn có thể tập trung vào lối sống. Khu vực nào cảm thấy dễ chịu? Bố/mẹ có thích các hoạt động theo nhóm, không gian yên tĩnh, hay một cộng đồng có cư dân đến từ nền văn hóa tương đồng không? Bữa ăn chung có phải là điểm cộng không? Việc di chuyển/đi lại có quan trọng không? Những câu chuyện này sẽ dễ trò chuyện hơn khi còn thời gian.
Nếu bạn mới bắt đầu, các hướng dẫn của chúng tôi và tổng quan về các lựa chọn sống có thể giúp bạn nắm những kiến thức cơ bản. Bạn cũng có thể dùng bảng kiểm câu hỏi về sống trong cơ sở dành cho người cao tuổi để so sánh các cộng đồng theo nhịp của riêng bạn.
- Bắt đầu sớm giúp bố/mẹ có tiếng nói hơn trong quá trình
- Bạn có thể ghé thăm và so sánh mà không bị áp lực
- Dễ hỏi những câu hỏi quan trọng khi không bị vội
- Ngôn ngữ và sự thoải mái về văn hóa rất quan trọng
Cách bắt đầu cuộc trò chuyện với bố/mẹ
Hãy thử bắt đầu bằng sự tò mò, không phải bằng kết luận. Bạn có thể hỏi dạo này điều gì cảm thấy dễ dàng, điều gì cảm thấy mệt mỏi, và bố/mẹ muốn có kiểu sinh hoạt nào trong vài năm tới. Một cuộc trò chuyện bình tĩnh về sở thích thường diễn ra suôn sẻ hơn một cuộc trò chuyện nghe như thể quyết định đã được đưa ra từ trước.
Cũng nên nói về những điều bố/mẹ trân trọng. Một số người quan tâm nhất đến sự riêng tư. Người khác lại muốn có bạn bè, hoạt động, hoặc không phải nấu ăn nữa. Có người muốn sống gần gia đình, gần một cộng đồng tôn giáo, hoặc gần những người cùng chia sẻ ngôn ngữ và truyền thống của họ. Những câu trả lời này có thể giúp định hình nơi chốn nào sẽ “hợp” với bố/mẹ.
Bạn không cần giải quyết mọi thứ trong một lần nói chuyện. Nhiều gia đình có vài cuộc trò chuyện nhỏ theo thời gian. Một quy trình tôn trọng sẽ tạo cho bố/mẹ không gian để được lắng nghe, đồng thời giúp cả gia đình bước tiếp với nhiều sự tự tin hơn.
- Bắt đầu bằng câu hỏi, không phải áp lực
- Lắng nghe giá trị quan trọng, không chỉ nghe phản đối
- Những cuộc trò chuyện ngắn có thể hiệu quả hơn một buổi nói chuyện lớn
- Luôn đặt bố/mẹ ở trung tâm của quyết định
Willowbarrow có thể giúp gì
Willowbarrow là một dịch vụ hướng dẫn và kết nối (matching) miễn phí, đa ngôn ngữ, dành cho các gia đình đang tìm hiểu về nơi sống cho người cao tuổi. Chúng tôi không phải là đơn vị cung cấp dịch vụ sống cho người cao tuổi và không thay bạn đưa ra lựa chọn. Gia đình bạn luôn là người quyết định nơi nào phù hợp nhất.
Chúng tôi có thể giúp bạn hiểu sự khác nhau giữa sống độc lập, chăm sóc hỗ trợ và các lựa chọn chăm sóc liên tục. Chúng tôi cũng có thể giúp bạn suy nghĩ về những câu hỏi thực tế như vị trí, sở thích về ngôn ngữ, lối sống và mức ngân sách dự kiến nói chung. Việc kết nối cho gia đình luôn miễn phí.
Chi phí sẽ khác nhau tùy theo từng thành phố, loại căn hộ, mức độ chăm sóc và những gì được bao gồm. Ở nhiều khu vực, sống độc lập có thể bắt đầu vào khoảng vài nghìn đô mỗi tháng, trong khi chăm sóc hỗ trợ thường cao hơn. Ở một số thành phố, giá có thể cao hơn rất nhiều. Nếu bạn muốn bắt đầu theo cách bình tĩnh, bạn có thể được kết nối và khám phá lựa chọn của mình từng bước.
- Kết nối miễn phí cho gia đình
- Có hỗ trợ đa ngôn ngữ
- Gia đình bạn là người chọn cộng đồng, nếu có
- Chi phí phụ thuộc vào thành phố, loại căn hộ, mức độ chăm sóc và các dịch vụ được bao gồm
Có thể đã đến lúc bạn nên tìm hiểu về nơi sống cho người cao tuổi khi việc ở nhà trở nên khó khăn hơn và bố/mẹ có thể sẽ thích một cuộc sống nhẹ nhàng hơn, có nhiều bạn bè hơn và có một lối sống giúp họ giữ được sự độc lập.
Câu hỏi thường gặp
Có sai không khi xem xét nơi sống cho người cao tuổi trước khi chúng tôi chắc chắn?
Hoàn toàn không. Tìm hiểu sớm có thể giúp cả quá trình bình tĩnh hơn và giúp bố/mẹ có nhiều tiếng nói hơn về bước tiếp theo. Việc xem xét không đồng nghĩa với việc bạn bị “cam kết” phải chuyển đi.
Nếu bố/mẹ nói rằng họ chưa sẵn sàng thì sao?
Điều đó rất thường gặp. Có thể giúp khi bạn tập trung vào lối sống, như bữa ăn, bạn bè, hoạt động, và việc ít phải chăm lo việc nhà hơn, thay vì nói theo kiểu chốt luôn. Thông thường, gia đình sẽ quay lại trao đổi chủ đề này vài lần.
Làm sao để biết sống độc lập hay sống trong chăm sóc hỗ trợ phù hợp hơn?
Điểm bắt đầu đơn giản là xem các thói quen hằng ngày. Sống độc lập dành cho những người muốn có cộng đồng, bữa ăn và ít việc vặt hơn, còn sống trong chăm sóc hỗ trợ sẽ có thêm sự giúp đỡ thường xuyên trong các công việc hằng ngày như mặc quần áo, tắm rửa và uống thuốc.
Sống trong cơ sở cho người cao tuổi có lúc nào cũng tốn hơn ở nhà không?
Không hẳn. So sánh thực tế sẽ phụ thuộc vào thành phố của bạn, chi phí nhà ở, tiền ăn, điện nước, việc đi lại, chi phí bảo trì nhà và cả những người/trợ giúp bên ngoài mà bố/mẹ của bạn sử dụng. Giá của cộng đồng cũng thay đổi theo loại căn hộ, mức độ chăm sóc và những gì được bao gồm.